W Jastrowiu opłaty za śmieci w górę. PRGOK- czy to Państwo w Państwie?

Mieszkańcy gminy Jastrowie obudzili się w nowej, kosztownej rzeczywistości. Decyzją zgromadzenia Pilskiego Regionu Gospodarki Odpadami Komunalnymi (PRGOK), od 1 kwietnia 2026 roku nasze portfele zostaną mocno uszczuplone. Choć oficjalnie mówi się o inflacji i kosztach energii, pod powierzchnią kryje się systemowy paraliż i brak wizji.

Dymisja czy ucieczka z tonącego statku?

Zgromadzenie rozpoczęło się od politycznego trzęsienia ziemi. Elżbieta Sieg złożyła rezygnację z funkcji przewodniczącej zarządu związku. Oficjalna wersja? Emerytura i stan zdrowia. Jednak w kuluarach huczy od pytań, czy to faktycznie zasłużony odpoczynek, czy może ucieczka przed odpowiedzialnością za system, który przestaje działać?

PRGOK od lat sprawia wrażenie „państwa w państwie” – struktury odizolowanej od realnych potrzeb mieszkańców Jastrowia, a służącej głównie utrzymaniu biurokracji i monopolu. Warto przypomnieć, że pierwotne propozycje podwyżek były jeszcze wyższe niż te ostatecznie uchwalone. To pokazuje, że związek nie szuka oszczędności u siebie, lecz traktuje naszą gminę jak bankomat.

Nowe stawki od 1 kwietnia 2026 r. 

Jastrowie i Krajenka (Sektor 4): wzrost z 35 zł na  43 zł (skok o 22%!) wcześniejsza propozycja to aż 49zł

Piła (Sektor 5): wzrost z 33 zł do 39 zł

Czarnków i Ujście (Sektor 2): wzrost z 39 zł na 45 zł

Wieleń, Krzyż Wlkp., Drawsko (Sektor 1): wzrost z 41 zł do 48 zł

Kaczory, Miasteczko Kraj., Białośliwie, Wysoka (Sektor 3): wzrost z 37 zł na 43 zł

Czy z tymi stawkami jesteśmy bezpieczni?  Nic bardziej mylnego. To prawdopodobnie nie koniec podwyżek, bo za pół roku planowana jest kolejna analiza, która może przynieść następną falę podwyżek, bo przecież gdzieś trzeba to bilansować.

Fikcja segregacji i brak motywacji

Eksperci PRGOK narzekają, że nie osiągamy poziomów recyklingu. Ale jak mamy je osiągać, skoro system zamiast edukować, tylko karze? Obecna edukacja to znikoma fikcja , chyba że ktoś z Jastrowiaków odczuł te działania znacząco?  Statystyczny mieszkaniec  raczej gubi się w gąszczu nielogicznych zasad, nie wiedząc już, gdzie co wrzucać. Co gorsza, system ryczałtowy kompletnie demotywuje do bycia eko. Dlaczego mamy się wysilać przy segregacji, skoro i tak płacimy „haracz” monopolistom, a potem patrzymy, jak nasze wysiłki są niweczone przez brak nowoczesnych instalacji? Płacenie innym za pracę, którą sami wykonujemy przy domowych koszach, budzi uzasadniony opór. 

Monopol zamiast wizji

Problem Jastrowia i całego PRGOK-u jest podobny jak w wielu gminach, czyli  całkowite uzależnienie od monopolistów. Do przetargów staje zazwyczaj jedna firma, dyktując ceny, na które związek bezradnie przystaje. Jastrowie jest w tej strukturze zakładnikiem, a nie partnerem.

Czy istnieje alternatywa? Tak. To model InHouse. Przy odważnych decyzjach i wyjściu ze związku (co już zapowiada burmistrz Krajenki), gmina byłaby w stanie realizować te zadania własnymi siłami lub poprzez mniejsze, lokalne porozumienia. Budowa własnej bazy i silnej spółki komunalnej pozwoliłaby uwolnić się od narzutów wielkich korporacji i  być może byłaby szansa na mniejszy udział „opłat marszałkowskich” w tym całym bałaganie. jak to możliwe że w innych związkach (np. Gmin Krajny) wracają te opłaty do wspólnej kasy, zamiast wyciekać na zewnątrz. Warto zauważyć fakt, że opłata marszałkowska jest tylko z nazwy, bo to wciąż rosnąca danina ustalana na poziomie ministerstwa. Jeśli gmina ma własne składowisko, to opłata marszałkowska trafia do Urzędu Marszałkowskiego, ale 50% tej kwoty wraca do gminy, na terenie której jest składowisko, jako tzw. dochód własny. PRGOK traci te pieniądze, bo śmieci wywozi "do sąsiada" (Szydłowo/Kłoda).  Jastrowie wraz z innymi funduje bogactwo innym gminom.

Czas na reakcję?

Zniżki za kompostowanie to w naszym regionie symboliczne kwoty, które nie zachęcają do realnego zmniejszania masy odpadów. Mimo , że bio są znaczącą pozycja w zestawieniu odpadów ogólnych? Dlaczego tak jest? Czy ktoś ma w tym interes? Na pewno nie mieszkańcy. W Polsce ulgi sięgają 10 zł, u nas są to ochłapy, bo tak można nazwać obecnie obowiązującą ulgę. System PRGOK nie jest skrojony pod mieszkańca, lecz pod wygodę urzędników i zyski firm wywozowych.

Co może zrobić gmina Jastrowie mając zorganizowany wywóz w swoim zakresie? 

-  Plastik/ rozmawiać z przedsiębiorcami związanymi z branżą drewnianą i obmyśleć sposób na przerabianie plastiku jako składnik w produkcji na przykład desek kompozytowych.. Linia produkcyjna może być stworzona z pozyskanych środków zewnętrznych nawet w 60%

- Szkło/  problematyczne ze względu na koszt transportu, ale mając w gminie poważną firmę związaną z branżą  budowlaną, cementową, to produkcja płyt chodnikowych na potrzeby gminy nie powinien być wyzwaniem nie do przejścia. Działania w obiegu zamkniętym, to preferowane działania w UE. Wyobraźmy sobie dekoracyjne kruszywo, lastryko, które wygląda dekoracyjnie i możemy pochwalić się, ze to nasze Jastrowskie.

- Bio/ lokalna biogazownia? Dlaczego nie, zamiast szukanie firm z zewnątrz, może warto pomyśleć jak zrobić to samemu   

- Gabaryty/ stworzenie przy swoim PSZOK miejsca na meble (które nie zawsze są do wyrzucenia, ale mogą mieć drugie życie) to rozwiązanie stosowane już w wielu samorządach. Nie inaczej musi być z tekstyliami, kwestia tylko traktowania wszystkiego nie jako śmieci, ale szansę

Przy zmniejszeniu znaczącym ilości odpadów wywożonych na wysypisko, zwiększone koszty opłaty marszałkowskiej przestają być tak dużym problem, ale działa się na niezależności od zewnętrznych podmiotów, chcących zarobić na mieszkańcach a staje się wówczas układ partnerski. 

Gdy w przetargu startuje tylko jedna firma, to nie jest wolny rynek, to dyktat. W modelu InHouse zysk firmy zostaje w budżecie gminy lub w kieszeni mieszkańca

Burmistrz Jastrowia była nieobecna podczas tego  głosowania , zatem  czy to sygnał, że gmina zaczyna dystansować się od PRGOK-u?  Jedno jest pewne: jeśli nie zaczniemy głośno domagać się zmian i realnej alternatywy dla tego monopolu, 43 złote szybko staną się tylko wspomnieniem przed kolejną podwyżką.

Dajcie znać w komentarzach: czy wierzycie w sens obecnego systemu? Czy Jastrowie powinno pójść drogą Krajenki i szukać ratunku poza PRGOK?

Piotr Kurzyna